♫ Стеван Стојановић (Мокрањац)

- Rukoveti -

  II , IV, VIII, IX

- Kozar-

Najznačajniji i najpoznatiji srpski kompozitor. Rođen je u Negotinu, najveći deo života proveo je u Beogradu, a umro kao izbeglica u Skoplju na početku Prvog svetskog rata.
Od majke je slušao i učio pesme koje su tada pevane u srpskom narodu. Otac kafedžija ga je takođe podržavao, ali nažalost nije dugo živeo pa je o njemu brinula samo majka koja je sa ostalom decom napustila Negotin i preselila se u Beograd.
Po ocu koji je rođen u selu Mokranju prihvatio je nadimak po kome je bio poznatiji i čuveniji.
Uz podršku i pomoc Prvog beogradskog pevačkog društva i uz državnu stipendiju, studije muzike je započeo u Minhenu (1879), a nastavio i dovršio u Lajpcigu i Rimu. Zbog sukoba sa direktorom sa studija u Minhenu biva otpušten i vraćen u Srbiju 1883. godine. Uporedo sa komponovanjem bavio se i dirigovanjem.
Bio je dirigent Prvog beogradskog pevačkog društva, kojim je dirigovao sve do 1914. godine. Obrazuje Crkveno pevačko društvo “Kornelije” koje je pevalo u Sabornoj crkvi. U periodu do 1895. godine sa horom obilazi Dubrovnik, Cetinje, Skoplje, Solun, Budom, Sofiju, Carigrad, Minhen itd.
Mokranjac se oženio 1898. godine gospođom Predićevom. Iz tog braka je imao sina jedinca.
1899. je osnovao prvu Srpsku muzičku školu.

Crkvenom pevanju je bio posvećen celog života. Slušao ga je i ucio još kao dete u negotinskoj crkvi. Na njegovom beleženju je radio više od jedne decenije, a rezultat toga su tri obimne knjige notnih zapisa. Na osnovu tradicionalnih napeva pisao je horsku duhovnu muziku od studentskih dana do kraja života. Na temeljima narodne umetnosti stvorio je muzička dela neprolazne vrednosti: petnaest Rukoveti , Liturgiju Svetog Jovana Zlatoustog, Kozar... a delujući kao dirigent izveo ih je u mnogim gradovima Evrope.
Posle lečenja u Italiji 1909. godine odlazi u Trst, Rijeku i Zagreb. Ophrvan bolešću, 1912. godine piše i komponuje pobožne pesme. Počinje ali ne završava XVI rukovet.
Iz okupupiranog Beograda beži prema Skoplju gde ga je smrt zatekla 1914. godine.
Generacije Negotinaca su tek 1964/65. godine preuredili posle otkupa Mokranjčevu kuću i ona danas predstavlja jedan celovit memorijalni kompleks posvećen liku i delu Stevana Stojanovića Mokranjca.

Osnovana je i muzičko-turistička manifestacija “Mokranjčevi dani” 1965. godine, a skupština opštine je svojom odlukom prihvatila osnivanje festivala 1966. godine.
Mokranjac je, zabeleživši preko 300 narodnih melodija iz raznih krajeva zemlje, postavio temelje etnomuzikologije u Srbiji.
Negotinci, ponosni na svog velikog kompozitora  Stevana Stojanovića Mokranjca, posvetili su mu trg u samom centru grada.

----------------------------

Reč  RUKOVET   Stevan Mokranjac je preuzeo iz narodnog govora. Time je dočarao viziju spleta ili rukoveti livadskog cveća, koje podseća na pregršt narodnih pesama. Tako su rukoveti postale muzički pojam, sinonim za rapsodiju umetnički obrađenih i povezanih narodnih pesama. Napisao je 15 Rukoveti.
Trudio da svaka rukovet čini stilsku celinu. Tu je, po uzoru na druge ciklične muzičke forme kao što su svita i sonata, smenjivao brze i lagane pesme, vesele i tužne. Time je učinio rukoveti raznovrsnim i zanimljivim.
    Insistirao je na detaljnoj umetničkoj obradi ovog materijala, na primer primenom polifonije i kontrapunkta.
    U rukovetima je naglašena psihološka veza reči i muzike. Mokranjac često režira dijalog muškog i ženskog hora, gotovo na operski način. Najlepši takvi primeri su u petoj i jedanaestoj rukoveti.

Rukoveti predstavljaju vrstu horskih svita inspirisanih folklorom različitih krajeva juznoslovenskog podneblja. Na melodijama i ritmovima iz Srbije i Makedonije nastale su najlepse rukoveti od kojih Deseta, sa temom" Biljana platno belese" predstavlja sam vrhunac Mokranjcevog stvaralastva. Rukoveti sa Kosova , iz Crne Gore i iz Bosne, zajedno sa Primorskim napjevima i originalnom horskom kompozicijom (minijaturom) "Kozar" čine osnovu njegovog svetovnog horskog stvaralastva. Od duhovnih dela pisanih u pravoslavnoj tradiciji i danas su deo koncertnog repertoara Opelo u fis molu, Liturgija i dr.

<- Prethodna strana :: Sledeća strana ->